Jedenasty numer – Zaranie Śląskie. Seria druga

Rocznik 11 (2025)

ISSN 0044-183X

Jak społeczeństwa pamiętają? Dzięki wysiłkom historyków czy fenomenowi pamięci społecznej? A może te procesy się łączą? Za przykład nałożenia dwóch typów rekonstruowania przeszłości można uznać refleksję nad wydarzeniami, do których doszło w regionie po zakończeniu II wojny światowej, a które zyskały nazwę tragedii górnośląskiej. Wymownym tego przykładem jest zapis dyskusji panelowej, jaka odbyła się 6 marca 2025 roku w Bibliotece Śląskiej z okazji 80. rocznicy tych tragicznych wydarzeń. Tej tematyce poświęcone są także dwa inne teksty publikowane na naszych łamach: opis Raciborza, praktycznie okupowanego przez Sowietów na początku 1945 roku oraz recenzja książki Sebastiana Rosenbauma i Bogusława Tracza Punkt zwrotny. Rozmowa o roku 1945 na Górnym Śląsku.

Są jednak kwestie, które nie przetrwałaby w społecznej pamięci, gdyby nie przede wszystkim żmudna praca badaczy i naukowców z różnych dziedzin nauki. W tegorocznym numerze możemy się zapoznać z efektami pracy archeologów, historyków sztuki, a także historyków badających dzieje szkolnictwa, życie społeczno-gospodarcze czy przekształcenia przestrzeni śląskiej aglomeracji.

Oprócz tych różnorodnych obrazów regionu, wykraczających poza granice Śląska Górnego, czytelnik znajdzie jeszcze polemikę wokół modnego ostatnio pojęcia historii ludowej – jeszcze innej formy opisu przeszłości.

PDF CAŁOŚĆ

Spis treści

Krystian Węgrzynek, Wstęp

STUDIA

Sławomir Kulpa, Wyniki badań zawartości sarkofagu nr 1 w krypcie Hochbergów, znajdującej
się w Kościele św. Mikołaja w Świebodzicach

Piotr Greiner, Kościoły i szkolnictwo konfesjonalne w powiecie toszeckim w latach
1742–1817/1818

Agata Muszyńska, Rola rodziny Woźniaków w życiu społeczno-gospodarczym Sosnowca.
Studium przypadku

Irma Kozina, Funkcjonalistyczna architektura szkół województwa śląskiego czasów
międzywojnia

Grzegorz Wawoczny, Czerwony świt nad Odrą. Racibórz 1945

MISCELLANEA

Tomasz Borówka, Hałdy czy pola? Rzeczywisty krajobraz przed powstaniem Parku Śląskiego
w świetle źródeł z lat 50. XX wieku

Lucyna Sadzikowska, Już zawsze będzie „tą” Małgosią. Nieznane egodokumenty Gustawa
Morcinka

RECENZJE

Andrzej Grajewski, Jubileuszowa synteza. Recenzja   Historii diecezji katowickiej Jerzego
Myszora

Michał Muszalik, Tragedia regionu, tragedia człowieka. Recenzja książki Bogusława Tracza i
Sebastiana Rosenbauma Punkt zwrotny. Rozmowa o roku 1945 na Górnym Śląsku

Bogusław Tracz, Historiografia nie lubi pośpiechu. Recenzja książki Dariusza Zalegi
Chachary. Ludowa historia Górnego Śląska

Dariusz Zalega, W obronie „Chacharów”. Odpowiedź na recenzję Bogusława Tracza

BIBLIOGRAFIA

Anita Tomanek, Piśmiennictwo o Śląsku w wyborze (2024)

ANEKS

Debata Śląska: „Tragedia Górnośląska 1945. Ofiary i sprawcy”, red. Anna Kubica