{"id":3969,"date":"2024-12-30T13:01:14","date_gmt":"2024-12-30T12:01:14","guid":{"rendered":"https:\/\/ibr.bs.katowice.pl\/?p=3969"},"modified":"2026-01-08T08:34:55","modified_gmt":"2026-01-08T07:34:55","slug":"dziesiaty-numer-zaranie-slaskie-seria-druga","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ibr.bs.katowice.pl\/?p=3969","title":{"rendered":"Dziesi\u0105ty numer \u2013 Zaranie \u015al\u0105skie. Seria druga"},"content":{"rendered":"\n<h1 class=\"wp-block-heading\">Dziesi\u0105ty numer \u2013 Zaranie \u015al\u0105skie. Seria druga<\/h1>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\" id=\"block-a1bab767-137e-4f55-ad40-32d701e8e562\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"385\" src=\"https:\/\/ibr.bs.katowice.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/zaranie_10_min-1024x385.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-3971\" srcset=\"https:\/\/ibr.bs.katowice.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/zaranie_10_min-1024x385.jpg 1024w, https:\/\/ibr.bs.katowice.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/zaranie_10_min-300x113.jpg 300w, https:\/\/ibr.bs.katowice.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/zaranie_10_min-768x289.jpg 768w, https:\/\/ibr.bs.katowice.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/zaranie_10_min-1536x578.jpg 1536w, https:\/\/ibr.bs.katowice.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/zaranie_10_min.jpg 1893w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"block-c75de227-3eac-4cbf-9109-bb4b5db400c8\">Rocznik 10 (2024)<\/h2>\n\n\n\n<p id=\"block-46ddb90a-136f-418f-9c64-a925b18ff9a6\">ISSN 0044-183X<\/p>\n\n\n\n<p>G\u00f3rny \u015al\u0105sk przechodzi kolejn\u0105 metamorfoz\u0119; widz\u0105 to na co dzie\u0144 mieszka\u0144cy, zauwa\u017caj\u0105 zdumieni przyjezdni i coraz cz\u0119\u015bciej analizuj\u0105 dociekliwi. W tegorocznym numerze \u201eZarania \u015al\u0105skiego\u201d my r\u00f3wnie\u017c pr\u00f3bujemy podda\u0107 te obserwacje pog\u0142\u0119bionej refleksji.<br>Wystarczy zestawi\u0107 ze sob\u0105 chocia\u017cby obraz dzia\u0142aj\u0105cej prawie dwa wieki Ferdinandgrube\/Kopalni \u201eKatowice\u201d (1823\u20131999) z pejza\u017cem powsta\u0142ej w tym miejscu Katowickiej Strefy Kultury, by zobaczy\u0107, jak miasto zrzuca z siebie industrialn\u0105 sk\u00f3r\u0119.<br>Pejza\u017cu regionu nie spos\u00f3b opisywa\u0107 tylko z jednego punktu widzenia; poniewa\u017c jego wielowarstwowej strukturze musi odpowiada\u0107 odpowiednio z\u0142o\u017cony opis.<br>Czy coraz bardziej postindustrialny G\u00f3rny \u015al\u0105sk stanie si\u0119 jedynie wielkim skansenem Europy? Czy wielkim magazynem energii (tak\u0105 hipotez\u0119 stawia Iwona Jelonek). A mo\u017ce przestrzeni\u0105 nowoczesnej kultury? Czas poka\u017ce. Patrz\u0105c na dawny szyb kopalni&nbsp; Katowice\u201d, obecnie obiekt Muzeum \u015al\u0105skiego, mo\u017cna zastanawia\u0107 si\u0119 wraz z autorkami (Bio)grafii G\u00f3rnego \u015al\u0105ska i Zag\u0142\u0119bia D\u0105browskiego, kt\u00f3re konstatuj\u0105c, i\u017c Matka Ziemia na razie zwyci\u0119\u017cy\u0142a z Matk\u0105 Kopalni\u0105, pytaj\u0105, czy na pewno ostatnie s\u0142owo b\u0119dzie nale\u017ca\u0142o do cz\u0142owieka?<\/p>\n\n\n\n<p><strong><a href=\"https:\/\/ibr.bs.katowice.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/Zaranie-Slaskie-10-opublikowane_compressed.pdf\">PDF CA\u0141O\u015a\u0106<\/a><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-vivid-cyan-blue-color has-text-color\"><a href=\"https:\/\/ibr.bs.katowice.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/zaranie10_spis-tresci_s_3-4.pdf\">Spis tre\u015bci<\/a><\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-vivid-cyan-blue-color has-text-color\"><a href=\"https:\/\/ibr.bs.katowice.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/zaranie10_wstep_s_5-6.pdf\">Krystian W\u0119grzynek, <em>Wst\u0119p<\/em><\/a><\/p>\n\n\n\n<p><strong>STUDIA<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-vivid-cyan-blue-color has-text-color\"><a href=\"https:\/\/ibr.bs.katowice.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/zaranie10_Jelonek_Wegrzynek_s_9-28.pdf\">Iwona Jelonek, Krystian W\u0119grzynek, <em>Czy zacz\u0119\u0142a si\u0119 ju\u017c Zielona Transformacja? Z prof. Iwon\u0105 Jelonek z Instytutu Nauk o Ziemi Uniwersytetu \u015al\u0105skiego, koordynatork\u0105 projektu ,,Transformersi w szko\u0142ach \u2013 edukacja na rzecz zielonej transformacji i zachowania kultury g\u00f3rniczej w regionie\u201d, rozmawia Krystian W\u0119grzynek<\/em><\/a><\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-vivid-cyan-blue-color has-text-color\"><a href=\"https:\/\/ibr.bs.katowice.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/zaranie10_Bialas_Pyplacz_s_31-47.pdf\">Patryk Bia\u0142as, Sebastian Pyp\u0142acz, <em>Sprawiedliwa transformacja G\u00f3rnego \u015al\u0105ska. Historia i wyzwania<\/em><\/a><\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-vivid-cyan-blue-color has-text-color\"><a href=\"https:\/\/ibr.bs.katowice.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/zaranie10_Skubala_s_48-62.pdf\">Piotr Skuba\u0142a, <em>Ile nam jeszcze pozosta\u0142o przyrody na G\u00f3rnym \u015al\u0105sku?<\/em><\/a><\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-vivid-cyan-blue-color has-text-color\"><a href=\"https:\/\/ibr.bs.katowice.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/zaranie10_Dudek_Ochwat_s_63-89.pdf\">Ma\u0142gorzata W\u00f3jcik-Dudek, Magdalena Ochwat,&nbsp;<em>(Bio)grafie G\u00f3rnego \u015al\u0105ska w najnowszej literaturze non-fiction.<\/em><\/a><\/p>\n\n\n\n<p><strong>MISCELLANEA<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-vivid-cyan-blue-color has-text-color\"><a href=\"https:\/\/ibr.bs.katowice.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/zaranie10_Libor_s_93-114.pdf\">Marcin Libor<em>,&nbsp;Wspomnienia Izabeli O\u0107wiei z domu Marek z okresu radzieckiej okupacji Tarnopola oraz przymusowego pobytu w Kazachskiej SRR<\/em><\/a><\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-vivid-cyan-blue-color has-text-color\"><a href=\"https:\/\/ibr.bs.katowice.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/zaranie10_Kuzio_s_115-131.pdf\">Arkadiusz Kuzio-Podrucki, <em>Udzia\u0142 Tiele-Winckler\u00f3w w przemys\u0142owych i ko\u015bcielnych dziejach Katowic&nbsp;<\/em><\/a><\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-vivid-cyan-blue-color has-text-color\"><a href=\"https:\/\/ibr.bs.katowice.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/zaranie10_Grajewski_s_132-150.pdf\">Andrzej Grajewski,&nbsp;<em>Ks. dr J\u00f3zef Gawor &#8211; \u015bwiadek dw\u00f3ch totalitaryzm\u00f3w&nbsp;<\/em><\/a><\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-vivid-cyan-blue-color has-text-color\"><a href=\"https:\/\/ibr.bs.katowice.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/zaranie10_Grajewski_s_151-166.pdf\">Andrzej Grajewski, <em>Nie tylko redaktor. Ksi\u0105dz infu\u0142at Stanis\u0142aw Tkocz, redaktor i&nbsp;tw\u00f3rca opinii publicz\u00adnej, <br>doradca biskup\u00f3w, mentor elit politycznych<\/em><\/a><\/p>\n\n\n\n<p><strong>RECENZJE<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-vivid-cyan-blue-color has-text-color\"><a href=\"https:\/\/ibr.bs.katowice.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/zaranie10_Czapla_s_169-172.pdf\">Beniamin Czapla, Pomnik to nie tylko kamie\u0144, ale i \u015bwiadectwo czasu. Recenzja ksi\u0105\u017cki Piotra Fuglewicza Coko\u0142y przechodnie. \u017byciorysy z pogranicza Artyku\u0142 recenzyjny<\/a><\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-vivid-cyan-blue-color has-text-color\"><a href=\"https:\/\/ibr.bs.katowice.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/zaranie10_Zalega_s_173-176.pdf\">Dariusz Zalega, <em>Zapomniane \u017ar\u00f3d\u0142a do historii spo\u0142ecznej regionu. Wok\u00f3\u0142 ksi\u0105\u017cki W\u0142adys\u0142awa Sali M\u0142odzie\u017c  robotnicza na G\u00f3rnym \u015al\u0105sku. Rok 1937 \u2013 pr\u00f3ba raportu. Artyku\u0142 recenzyjny<\/em><\/a><\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-vivid-cyan-blue-color has-text-color\"><a href=\"https:\/\/ibr.bs.katowice.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/zaranie10_Skowronek_s_177-180.pdf\">Piotr Skowronek, <em>Nasza Pani. Recenzja ksi\u0105\u017cki Krystyny Heskiej-Kwa\u015bniewicz i Zdzis\u0142awy Mokranowskiej Ja i moje ksi\u0105\u017cki \u2013 to jedno. Rozwa\u017cania o pisarstwie Zofii Kossak<\/em><\/a><\/p>\n\n\n\n<p><strong>BIBLIOGRAFIA<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-vivid-cyan-blue-color has-text-color\"><a href=\"https:\/\/ibr.bs.katowice.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/zaranie10_bibliografia_Anita_Tomanek_s_183-203.pdf\">Anita Tomanek, <em>Pi\u015bmiennictwo o \u015al\u0105sku w wyborze (2023)<\/em><\/a><\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Dziesi\u0105ty numer \u2013 Zaranie \u015al\u0105skie. Seria druga Rocznik 10 (2024) ISSN 0044-183X G\u00f3rny \u015al\u0105sk przechodzi kolejn\u0105 metamorfoz\u0119; widz\u0105 to na co dzie\u0144 mieszka\u0144cy, zauwa\u017caj\u0105 zdumieni przyjezdni i coraz cz\u0119\u015bciej analizuj\u0105 dociekliwi. W tegorocznym numerze \u201eZarania \u015al\u0105skiego\u201d my r\u00f3wnie\u017c pr\u00f3bujemy podda\u0107 te obserwacje pog\u0142\u0119bionej refleksji.Wystarczy zestawi\u0107 ze sob\u0105 chocia\u017cby obraz dzia\u0142aj\u0105cej prawie dwa wieki Ferdinandgrube\/Kopalni \u201eKatowice\u201d<\/p>\n<div class=\"read-more-wrapper\"><a class=\"read-more\" href=\"https:\/\/ibr.bs.katowice.pl\/?p=3969\" title=\"Read More\"> <span class=\"button \">Read More<\/span><\/a><\/div>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":3972,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[65,54],"tags":[],"class_list":["post-3969","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-biezacy-numer","category-zaranie"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ibr.bs.katowice.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3969","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ibr.bs.katowice.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ibr.bs.katowice.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ibr.bs.katowice.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ibr.bs.katowice.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=3969"}],"version-history":[{"count":8,"href":"https:\/\/ibr.bs.katowice.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3969\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4131,"href":"https:\/\/ibr.bs.katowice.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3969\/revisions\/4131"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ibr.bs.katowice.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/3972"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ibr.bs.katowice.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=3969"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ibr.bs.katowice.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=3969"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ibr.bs.katowice.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=3969"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}