{"id":3690,"date":"2023-10-22T13:48:00","date_gmt":"2023-10-22T11:48:00","guid":{"rendered":"https:\/\/ibr.bs.katowice.pl\/?p=3690"},"modified":"2023-10-23T13:31:54","modified_gmt":"2023-10-23T11:31:54","slug":"a-jednak-kolej-vi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ibr.bs.katowice.pl\/?p=3690","title":{"rendered":"A jednak kolej VI"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"has-text-align-center\"><strong> A jednak kolej VI \u2013<br><em>\u201cTo naprawd\u0119 ludzie wybrani z naszego spo\u0142ecze\u0144stwa<\/em>\u201d (J. Ginsbert)<br>\u2013 kolejarze na ziemiach polskich w XIX\u2013XX w.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>W XIX w. maszynista w Rosji mia\u0142 status kolejarza \u201cdrugiej klasy\u201d, \u201csmolucha\u201d, brudnego od ci\u0119\u017ckiej pracy przy obs\u0142udze parowozu. W okresie mi\u0119dzywojennym J. Ginsbert napisa\u0142 o tej grupie zatrudnionych w przedsi\u0119biorstwie \u201cPolskie Koleje Pa\u0144stwowe\u201d, \u017ce s\u0105 \u201cwybrani\u201d ze spo\u0142ecze\u0144stwa. Status ten utrzyma\u0142 si\u0119 w kolejnych dekadach, po czym uleg\u0142 kolejnej modyfikacji wraz ze zmianami postrzegania pracy na kolei (widocznymi w badaniach socjolog\u00f3w). Pa\u0144stwowa kolej w Polsce w r\u00f3\u017cnych latach swojego istnienia zatrudnia\u0142a (\u0142\u0105cznie, w skali roku) od 200 do nawet 400 tys. os\u00f3b. Je\u015bli doliczy\u0107 do tego cz\u0142onk\u00f3w rodzin  odsetek os\u00f3b pracuj\u0105cych lub zwi\u0105zanych z bran\u017c\u0105 by\u0142 spory.<\/p>\n\n\n\n<p>Z biegiem czasu grupa zawodowa kolejarzy uzyska\u0142a znaczn\u0105 niezale\u017cno\u015b\u0107 od typowych norm zawodowych, kt\u00f3rego symbolem sta\u0142y si\u0119 tzw. pragmatyki s\u0142u\u017cbowe. Relatywnie wysokie uposa\u017cenia na niekt\u00f3rych stanowiskach (np. maszynist\u00f3w, kierownik\u00f3w poci\u0105g\u00f3w) oraz intensywne dzia\u0142ania socjalne przedsi\u0119biorstw kolejowych (budowa osiedli robotniczych, mieszkania zak\u0142adowe si\u0119gaj\u0105ce swymi pocz\u0105tkami XIX w.), a tak\u017ce kolejarski mundur, przyczyni\u0142y si\u0119 do wytworzenia si\u0119 etosu pracy kolejarza, wa\u017cnego, jak si\u0119 wydaje, dla budowy etosu pracy o bardziej uniwersalnym charakterze.<\/p>\n\n\n\n<p>Badania nad dziejami tej grupy zawodowej na ziemiach polskich, mimo up\u0142ywu lat, pozostawiaj\u0105 wiele otwartych pyta\u0144 badawczych. W\u015br\u00f3d nich warto wymieni\u0107 m.in.<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\"><li>biografie wybranych postaci, w tym wszystkich ministr\u00f3w odpowiedzialnych za kolej w Polsce po 1918 r.<\/li><li>status zawodowy kolejarzy (pragmatyka), w tym wzgl\u0119dem innych grup zawodowych<\/li><li>warunki \u017cycia i pracy kolejarzy (w tym strajki, protesty)<\/li><li>kobiety zatrudnione w kolejnictwie<\/li><li>wyszkolenie i droga zawodowa<\/li><li>liczebno\u015b\u0107 i fluktuacja zawodowa<\/li><li>r\u00f3\u017cnice mi\u0119dzyzaborowe<\/li><li>status kolejarzy nie b\u0119d\u0105cych pracownikami kolei pa\u0144stwowych (w\u0105skotorowych, przemys\u0142owych)<\/li><li>etos pracy<\/li><li>przedstawienia kolejarzy w kulturze i sztuce<\/li><\/ul>\n\n\n\n<p>Wskazane grupy pyta\u0144 s\u0105 jedynie przyk\u0142adowymi zagadnieniami, kt\u00f3re mog\u0105 sta\u0107 si\u0119 przedmiotem inspiracji i zaproszeniem do udzia\u0142u w konferencji. S\u0105 nadto, co oczywiste, r\u00f3\u017cne na przestrzeni niemal 200 lat dzia\u0142ania sieci kolejowej na ziemiach polskich.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Organizatorzy:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Instytut Bada\u0144 Regionalnych Biblioteki \u015al\u0105skiej, Stowarzyszenie Humanistyczne \u201eEuropa, \u015al\u0105sk, \u015awiat Najmniejszy\u201d<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Partnerzy:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Koleje \u015al\u0105skie<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Konferencja A jednak kolej VI<\/strong>: \u201eTo naprawd\u0119 ludzie wybrani z naszego spo\u0142ecze\u0144stwa\u201d (J. Ginsbert)<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;\u2013 kolejarze na ziemiach polskich w XIX\u2013XX w.<\/p>\n\n\n\n<p>Katowice (ul. Ligonia 7), 15 listopad 2023 r. Instytut Bada\u0144 Regionalnych Biblioteki \u015al\u0105skiej<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Program konferencji<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Obrady wsp\u00f3lne (sala 112)<\/p>\n\n\n\n<p>9:00 Rozpocz\u0119cie konferencji<\/p>\n\n\n\n<p>9:20 mgr Marta Kraus (Uniwersytet \u015al\u0105ski): <em>Kim jest kolejarz? Rekonesans leksykograficzny a praktyka j\u0119zykowa<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>9:40 dr hab. Andrzej Mielcarek (Pozna\u0144): <em>Kolejarze w Prusach w okresie do roku 1879<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>10:00 dr in\u017c. Micha\u0142 Jerczy\u0144ski (Polskie Stowarzyszenie Mi\u0142o\u015bnik\u00f3w Kolei): <em>Dr\u00f3\u017cnicy Kolejowi \u2013 warunki \u017cycia i s\u0142u\u017cby w pierwotnym modelu funkcjonowania kolei<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>10:20 mgr in\u017c. Pawe\u0142 Mieros\u0142awski (Warszawa): <em>Kolejarze Drogi \u017belaznej Warszawsko-Wiede\u0144skiej znani i nieznani<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>10:40 dr hab. Artur G\u00f3rak (Uniwersytet Kardyna\u0142a Stefana Wyszy\u0144skiego w Warszawie):<em> Rosyjska administracja dr\u00f3g \u017celaznych w Kr\u00f3lestwie Polskim i jej naczelnicy<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>11:00 Dyskusja, przerwa<\/p>\n\n\n\n<p>11:30 dr Dominik Lulewicz (Muzeum Krakowa): <em>Ku poprawie warunk\u00f3w bytowych galicyjskich kolejarzy. Koncepcje budowy osiedla w Podg\u00f3rzu z lat 1911\u20131914<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>11:50 dr Krystian W\u0119grzynek (Biblioteka \u015al\u0105ska): <em>Bana i baniorze w humoreskach i dowcipach Stanis\u0142awa Ligonia<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>12:10 dr Janusz Mokrosz (Biblioteka \u015al\u0105ska): <em>Pionier kolejnictwa i robotniczej kultury. Wspomnienia jako przyk\u0142ad wzorowego kolejarza okresu pierwszych lat Polski Ludowej<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>12:30 dr Ariel Ciecha\u0144ski (Instytut Geografii i Przestrzennego Zagospodarowania PAN): <em>Zamkni\u0119te przewozy pracownicze w polskim transporcie kolejowym \u2013 przyczynek do bada\u0144 i dyskusji<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>12:50 Dyskusja, przerwa<\/p>\n\n\n\n<p>Sekcja I (sala 112)<\/p>\n\n\n\n<p>13:20 dr Marcin Przegi\u0119tka (Instytut Pami\u0119ci Narodowej): <em>Prezesi Kolei Wschodniej i Dyrekcji Kolei Rzeszy na okupowanych ziemiach polskich 1939\u20131945. Przyczynek do polityki kadrowej Ministerstwa Komunikacji Rzeszy<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>13:40 dr Dawid Keller (Koleje \u015al\u0105skie): <em>Nieoczekiwanie przerwana kariera Boles\u0142awa Ol\u0119dzkiego<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>14:00 dr Bartosz Kruk (Wroc\u0142aw): <em>Pierwsi dyrektorzy DOKP we Wroc\u0142awiu<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>14:20 dr Marcin Jarz\u0105bek (Uniwersytet Jagiello\u0144ski w Krakowie): <em>Wsp\u00f3\u0142zawodnictwo pracy na PKP czyli troch\u0119 inna historia mechanika Orzechowskiego<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>14:40&nbsp; Dyskusja<\/p>\n\n\n\n<p>Sekcja II (sala 104)<\/p>\n\n\n\n<p>13:20 dr hab. Agnieszka J. Cie\u015blikowa prof. IH PAN (Instytut Historii PAN): <em>Kolejarze w Lidze Obrony Powietrznej<\/em> <em>i Przeciwgazowej<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>13:40 dr S\u0142awomir Ka\u0142u\u017ca (Muzeum Zag\u0142\u0119bia w B\u0119dzinie): <em>Funkcjonowanie maciejkowickiej filii Zwi\u0105zku Kolejarzy ZZP w latach 1922\u20131926 w \u015bwietle zachowanego protokolarza<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>14:00 mgr Karol Kordas (Krak\u00f3w): <em>\u017bycie i dzia\u0142alno\u015b\u0107 kolejarzy z dystryktu krakowskiego w okresie II wojny \u015bwiatowej<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>14:20 dr Weronika Paw\u0142owicz (Biblioteka \u015al\u0105ska): <em>\u017bycie i praca kresowego kolejarza Jana Kosteckiego (1884\u20131969) w \u015bwietle jego pami\u0119tnika<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>14:40 Dyskusja<\/p>\n\n\n\n<p>Obrady wsp\u00f3lne (sala 112)<\/p>\n\n\n\n<p>15:30 dr Arkadiusz Kuzio-Podrucki (Biblioteka \u015al\u0105ska): <em>Kolejarz szlachcicem<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>15:50 dr Pawe\u0142 Glugla (Tarn\u00f3w): P<em>olscy in\u017cynierowie kolejowi w wybranych notach biograficznych miesi\u0119cznika \u201eIn\u017cynier Kolejowy\u201d z lat 1924\u20131939<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>16:10 dr hab. Zbigniew Bereszy\u0144ski (Opole): <em>Za\u0142oga i dzia\u0142alno\u015b\u0107 produkcyjna Zak\u0142ad\u00f3w Naprawczych Taboru Kolejowego \u201eOle\u015bnica\u201d w Ole\u015bnicy w \u015bwietle zachowanych materia\u0142\u00f3w S\u0142u\u017cby Bezpiecze\u0144stwa<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>16:30 dr Ryszard Be\u0142dzikowski (Bielsko-Bia\u0142a): <em>\u015arodowisko pierwszych polskich kolejarzy w Wa\u0142brzychu w perspektywie ich pracy i \u017cyciowych los\u00f3w w latach 1945\u20131985<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>16:50 Jaros\u0142aw Szczuryk vel Szczerba (Wroc\u0142aw): <em>Analiza wspomnie\u0144 maszynisty W\u0142odzimierza Do\u0142ubizno<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>17:10 Dyskusja, podsumowanie, zako\u0144czenie obrad<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>A jednak kolej VI \u2013\u201cTo naprawd\u0119 ludzie wybrani z naszego spo\u0142ecze\u0144stwa\u201d (J. Ginsbert)\u2013 kolejarze na ziemiach polskich w XIX\u2013XX w. W XIX w. maszynista w Rosji mia\u0142 status kolejarza \u201cdrugiej klasy\u201d, \u201csmolucha\u201d, brudnego od ci\u0119\u017ckiej pracy przy obs\u0142udze parowozu. W okresie mi\u0119dzywojennym J. Ginsbert napisa\u0142 o tej grupie zatrudnionych w przedsi\u0119biorstwie \u201cPolskie Koleje Pa\u0144stwowe\u201d, \u017ce<\/p>\n<div class=\"read-more-wrapper\"><a class=\"read-more\" href=\"https:\/\/ibr.bs.katowice.pl\/?p=3690\" title=\"Read More\"> <span class=\"button \">Read More<\/span><\/a><\/div>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":3695,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-3690","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktu"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ibr.bs.katowice.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3690","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ibr.bs.katowice.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ibr.bs.katowice.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ibr.bs.katowice.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ibr.bs.katowice.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=3690"}],"version-history":[{"count":10,"href":"https:\/\/ibr.bs.katowice.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3690\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3839,"href":"https:\/\/ibr.bs.katowice.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3690\/revisions\/3839"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ibr.bs.katowice.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/3695"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ibr.bs.katowice.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=3690"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ibr.bs.katowice.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=3690"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ibr.bs.katowice.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=3690"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}